Tazminatın konusu nedir?
Bedensel zarar nedeniyle çalışma gücünün azalması veya yitirilmesi, Türk Borçlar Kanunu’nun 54. maddesinde sayılan zarar kalemlerindendir. Sürekli iş göremezlik tazminatı hesabı, zarar gören kişinin gelir ve çalışma gücü kaybının zamana yayılan ekonomik etkisini değerlendirmeye yönelir.
Tedavi gideri, geçici iş göremezlik, sürekli iş göremezlik ve ekonomik geleceğin sarsılması aynı kalem değildir. Hesabın hangi zarar türü için yapıldığı baştan belirlenmelidir. Kusur ve sorumluluk sınırları da hesap sonucunu etkiler.
Veriler ve tıbbi değerlendirme
Doğum tarihi, olay tarihi, meslek, belgeli gelir, iyileşme süreci, maluliyet raporu ve kusur değerlendirmesi temel girdilerdir. Maluliyet oranı, hesap yapan kişinin tahminiyle oluşturulmaz. Uygulanacak tıbbi düzenleme ve raporun hukuken elverişliliği olay tarihine ve dosyanın niteliğine göre incelenir.
Gelir belgesi bulunmaması, her durumda aynı tutarın ve aynı yöntemle kullanılabileceği anlamına gelmez. Meslek, fiilî çalışma ve kanıtlar değerlendirilir. Raporun dayandığı gelir kabulü ve kaynağı açıkça yazılır.
Bilinen dönem ve gelecek dönem
Bilinen dönemde gerçekleşmiş ücret ve ekonomik veriler; gelecek dönemde ise uygun hesap yöntemi, yaşam tablosu, gelir varsayımları ve iskonto yaklaşımı kullanılır. Aktif ve pasif dönem ayrımının dayanağı açıklanır. Her dosyada aynı yaş sınırı veya aynı tablo otomatik kabul edilmez.
TRH 2010 gibi yaşam tabloları ve kullanılan artırım/iskonto yöntemleri, uyuşmazlığa uygulanabilir düzenleme ve yargısal yaklaşımla birlikte seçilmelidir. Olayın trafik kazası, iş kazası veya başka bir haksız fiil olması farklı değerlendirmeler gerektirebilir.
SGK geliri ile tazminatı karıştırmayın
5510 sayılı Kanun kapsamında sürekli iş göremezlik geliri bağlanmasında meslekte kazanma gücünün en az yüzde on azalması koşulu bulunur. Bu eşik, bedensel zarar nedeniyle bütün özel hukuk tazminatları için genel bir hak kazanma barajı değildir.
SGK’nın bağladığı gelir veya peşin sermaye değeri de tazminatın kendisi değildir. TBK’nin 55. maddesi ve ilgili sosyal güvenlik hükümleri çerçevesinde hangi ödemenin indirilebileceği, rücu edilebilir kısmı ve sorumluluk ilişkisi ayrı değerlendirilir. Bütün SGK ödemelerini toplam zarardan otomatik düşmek doğru değildir.
Denetim için sonuçla birlikte sunun
Tek bir tazminat rakamı yerine, kabul edilen verileri ve dönemsel hesabı gösteren döküm sunulmalıdır. Böylece gelir, oran veya hukuki kabul değiştiğinde farkın hangi bölümden kaynaklandığı görülebilir.
- Gelir dayanağı ve dönemleri.
- Maluliyet raporu, oranı ve sürekli hâle gelme tarihi.
- Yaşam tablosu, aktif/pasif dönem ve yöntem.
- Kusur, sorumluluk ve varsa teminat sınırları.
- Önceki ödemeler ile indirimin hukuki gerekçesi.